Author Archives: Anh Pham

Vì sao chuyển đổi xanh 2050 có thể thất bại?

Bài viết này không nhằm khiến bạn nản lòng hay chùn bước, bởi làm điều tốt không cần chờ đợi hay phụ thuộc vào bất kỳ sự ghi nhận nào. Tuy nhiên, với tư cách là một chuyên gia độc lập, tôi cho rằng có những sự thật không thể né tránh, dù chúng taContinue reading “Vì sao chuyển đổi xanh 2050 có thể thất bại?”

NƯỚC: VÀNG RÒNG CỦA THẾ KỶ XXI

Một tài nguyên có khả năng định hình quyền lực khi hội tụ 3 đặc điểm: khan hiếm tương đối, phân bố không đồng đều về địa lý và có tính thiết yếu khó thay thế. Nước, đặc biệt là nước ngọt, ngày càng hội tụ cả 3 yếu tố này. Đầu tháng 11 nămContinue reading “NƯỚC: VÀNG RÒNG CỦA THẾ KỶ XXI”

Tuyên bố net-zero: Khoảng trống lớn về cơ sở khoa học

Mục tiêu net-zero của một quốc gia chỉ có thể trở thành hiện thực khi các doanh nghiệp trong nước đạt được mục tiêu này. Hiện không khó để tìm những doanh nghiệp dán nhãn net-zero, và cùng với đó là sự tự tin và kỳ vọng của mọi người, bởi họ đã đi tiên phongContinue reading “Tuyên bố net-zero: Khoảng trống lớn về cơ sở khoa học”

Nếu quản trị là tri thức bậc hai

Đặt giả thuyết quản trị là dạng “tri thức bậc hai”, liệu nó có nên tiếp tục là một ngành đào tạo đại trà ở bậc cử nhân? Trong bài viết này, tôi dùng khái niệm “tri thức bậc hai” để chỉ những dạng tri thức chủ yếu có chức năng tổ chức, phối hợpContinue reading “Nếu quản trị là tri thức bậc hai”

Kinh nghiệm kể chuyện, khoa học tìm quy luật

Nhưng kinh nghiệm của một người chỉ vừa khít với mức thành công và thất bại họ trải qua. Đó là giới hạn của “thực chiến”. Kinh nghiệm có thể là vốn quý của một người, nhưng khi coi là chân lý cho số đông thì lại thành vấn đề. Để ý thấy trong khôngContinue reading “Kinh nghiệm kể chuyện, khoa học tìm quy luật”

Công bằng carbon

Nếu tiếp tục dựa vào chỉ số CO2 đơn thuần mà bỏ qua bối cảnh xã hội và sinh thái, chính sách khí hậu có nguy cơ tạo thêm bất bình đẳng. Phát thải khí methane (CH₄) từ bò không thể đánh đồng với “phát thải ròng” từ nhà máy nhiệt điện hay động cơContinue reading “Công bằng carbon”

Dân số: Điều cấm kỵ cuối cùng của phát triển bền vững

Trong phiên thảo luận tại Đại học Swinburne Việt Nam cuối tuần qua, tôi có nhắc lại rằng ba trong số những xung đột lớn nhất của phát triển bền vững và biến đổi khí hậu không nằm ở công nghệ, mà ở chính trị, khoa học và đạo đức. Tình cờ, tối về tôiContinue reading “Dân số: Điều cấm kỵ cuối cùng của phát triển bền vững”

Tăng một độ C làm mất một phần trăm GDP: Logic sai lầm

Khái niệm “nền kinh tế không carbon”, nếu được hiểu theo nghĩa tuyệt đối, là một cách diễn đạt phản khoa học; bởi không tồn tại bất kỳ nền văn minh vật chất nào có thể tách khỏi chu trình carbon của sự sống và sản xuất. Theo nhiều nghĩa, “sự nóng lên toàn cầu”Continue reading “Tăng một độ C làm mất một phần trăm GDP: Logic sai lầm”

Việt Nam phát triển: Sáu trụ chiến lược trong một thế giới đã khác

(KTSG Online) – Thảo luận về cơ hội tăng trưởng hai con số của Việt Nam trong kỷ nguyên mới đang trở lại mạnh mẽ trong các diễn đàn chính sách. Không ít phân tích viện dẫn “mô hình Đông Á” như một khuôn mẫu từng giúp Nhật Bản, Hàn Quốc bứt phá ngoạn mục.Continue reading “Việt Nam phát triển: Sáu trụ chiến lược trong một thế giới đã khác”

Cân bằng động và năng lực động – hai từ khóa quan trọng trong thực hành ESG

(KTSG) – Dòng sách quản trị doanh nghiệp của Anbooks đã có thêm một cuốn mới: “ESG quan trọng nhưng không đặc biệt hơn” của tác giả Phạm Việt Anh(*). Cuốn sách nhằm làm rõ một số khái niệm cơ bản, gây tranh cãi nhiều về sự khác biệt giữa quản trị bền vững vàContinue reading “Cân bằng động và năng lực động – hai từ khóa quan trọng trong thực hành ESG”

Carbon dioxide (CO₂) có nguy hiểm cho hành tinh? Tranh biện giữa hoài nghi thực chứng và lập luận rủi ro

Lời nói đầu/Preface: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở thành một chủ đề gây tranh cãi không chỉ trong khoa học mà còn trong chính sách và truyền thông, tôi xin giới thiệu bài phân tích cuộc tranh biện tiêu biểu giữa hai quan điểm đối lập về vai trò củaContinue reading “Carbon dioxide (CO₂) có nguy hiểm cho hành tinh? Tranh biện giữa hoài nghi thực chứng và lập luận rủi ro”

Tài chính xanh và giới hạn của logic thị trường

Một câu hỏi cơ bản nhưng chưa bao giờ cũ: liệu một doanh nghiệp có thành tích môi trường và xã hội tốt nhưng hiệu quả kinh doanh kém có thu hút được nhà đầu tư? Trong hơn một thập kỷ qua, các khái niệm như tài chính xanh, đầu tư ESG (Môi trường, XãContinue reading “Tài chính xanh và giới hạn của logic thị trường”

Nội khử bền vững, ngoại bù giả xanh

Nội khử carbon là chìa khóa để các công ty mong muốn tạo ra tác động thực sự trong việc chống biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu là một vấn đề hết sức cấp bách và nghiêm trọng mà thế giới chúng ta đang phải đối mặt. Do đó, các doanh nghiệp vàContinue reading “Nội khử bền vững, ngoại bù giả xanh”

Người Pháp da vàng, căn tính Á Đông

Tôi nhớ đã từng đọc đâu đó một nhận xét của Paul Doumer, Toàn quyền Đông Dương thời Pháp thuộc (Có thể trong Hồi ký Xứ Đông Dương / L’Indo-Chine française: Souvenirs, 1905?), đại ý rằng: Để giải phóng đám dân này, cách nhanh nhất là biến chúng thành những người Pháp da vàng. Nếu quả thật câuContinue reading “Người Pháp da vàng, căn tính Á Đông”

Hạnh phúc là trò chơi có tổng bằng không?

“Bạn có hạnh phúc không?” có lẽ là một trong những câu hỏi khó trả lời nhất. Ai cũng có nhu cầu được sống hạnh phúc, nhưng hạnh phúc là gì thì hầu như không có một định nghĩa thống nhất. Người thì bảo hạnh phúc không mua được bằng tiền; người khác lại choContinue reading “Hạnh phúc là trò chơi có tổng bằng không?”

Khiếm khuyết của điển cứu

Preface: Nghiên cứu tình huống (Case study) được nhấn mạnh sử dụng trong các chương trình đào tạo quản lý kinh doanh và MBA nhờ có câu chuyện sinh động. Tuy nhiên, những ưu điểm sư phạm này không đủ thoả lấp những hạn chế học thuật. Nghiên cứu tình tình huống thường dựa trênContinue reading “Khiếm khuyết của điển cứu”

Khi “ESG không phải làm điều tốt”

Gần đây, trên LinkedIn lan truyền trở lại phát biểu của Aswath Damodaran, giáo sư tài chính tại Stern, Đại học New York. Ông rằng những người làm việc trong lĩnh vực ESG có thể là “những kẻ ngốc hữu dụng”, thậm chí là “những kẻ bất tài”. Damodaran cũng nhiều lần chỉ trích ESGContinue reading “Khi “ESG không phải làm điều tốt””

Thách Thức 4C của Chuyển Đổi Bền Vững: Phức hợp, Mâu thuẫn, Tranh Cãi và Chi Phí

(Complexity, Contradiction, Controversy, and Cost) Chuyển đổi bền vững, tức sự chuyển dịch hệ thống hướng tới các thực hành hài hòa giữa môi trường, xã hội và kinh tế, là điều kiện cần để ứng phó với các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên và bất bìnhContinue reading “Thách Thức 4C của Chuyển Đổi Bền Vững: Phức hợp, Mâu thuẫn, Tranh Cãi và Chi Phí”

GDP = Gross Domestic Pollution

Tấm hình này gợi nhắc đến một buổi hội thảo vào tháng 5 năm ngoái được đồng tổ chức bởi Đại học Swinburne Việt Nam và Đại học Asia, nơi tôi vinh dự là một trong những diễn giả trình bày về chủ đề “Phát triển mà không tăng trưởng” dưới góc nhìn của kinhContinue reading “GDP = Gross Domestic Pollution”

Vàng, tài sản và nghịch lý của giới làm thuê

Sáu năm trước, tôi từng mở đầu một bài viết bằng câu chuyện: “năm 1989 tô bún riêu ở Sài Gòn là 400đ, nay cỡ 40.000đ, vậy tiền đồng mất giá 100 lần. Năm 1989 căn nhà hẻm cỡ 1 lượng vàng, giờ cũng căn ấy phải tầm 100 lượng, theo số học cũng lênContinue reading “Vàng, tài sản và nghịch lý của giới làm thuê”

Lời giải cho biến đổi khí hậu

Liệu chúng ta có đang đánh cược tương lai của nhân loại vào một chỉ số CO2 đầy tranh cãi, trong khi các giải pháp toàn diện hơn đang bị xem nhẹ? Khi nồng độ CO2 (tính theo ppm) tăng, nhiệt độ toàn cầu cũng tăng. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa rõ ngưỡng CO2Continue reading “Lời giải cho biến đổi khí hậu”

Thách thức đa chiều của Bền vững

Có nhiều lý do lạc quan để theo đuổi mô hình tăng trưởng kinh tế không phát thải. Nhưng… Thế kỷ XXI con người đối diện với 2 thách thức mang tính toàn cầu: trái đất ấm lên (biến đổi khí hậu) và bất bình đẳng. Khẩu hiệu “không đau đớn, không thành công“ (noContinue reading “Thách thức đa chiều của Bền vững”

Đại học lâu đời và vốn văn hóa liên thế hệ

Trong các đô thị tri thức lớn trên thế giới, khuôn viên một trường đại học lâu đời không chỉ là cơ sở giáo dục mà còn là một dạng vốn văn hóa liên thế hệ của thành phố. Câu chuyện di dời cơ sở hơn 14 hecta trên đường Lý Thường Kiệt của TrườngContinue reading “Đại học lâu đời và vốn văn hóa liên thế hệ”

Sung túc hay bình đẳng: Từ Voltaire, Rousseau đến thời đại AI

Một trong những tranh luận triết học quan trọng nhất của thời Khai sáng xoay quanh một câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng vẫn còn nguyên tính thời sự: sự tiến bộ vật chất có làm cho con người hạnh phúc và đạo đức hơn hay không. Hai đại diện tiêu biểu của cuộcContinue reading “Sung túc hay bình đẳng: Từ Voltaire, Rousseau đến thời đại AI”

Ba Tư: Từ ký ức bạo lực đến tâm thức “pháo đài”

Ngày 27 tháng 6 năm 1981, tại nhà thờ Abu Dhar ở Tehran, một quả bom giấu trong máy ghi âm phát nổ ngay trước mặt Ali Khamenei. Ông sống sót nhưng mang thương tật suốt đời; giọng nói nhẹ và chậm đặc trưng là di chứng trực tiếp của vụ ám sát bất thànhContinue reading “Ba Tư: Từ ký ức bạo lực đến tâm thức “pháo đài””

Ba Tư: Liên minh và loại bỏ

Những tranh luận gần đây trên mạng xã hội về Ba Tư (sau đây gọi là Iran) thường xoay quanh cách thức đối xử tàn bạo với tù nhân chính trị năm 1988. Tuy nhiên, cách tiếp cận phổ biến thường rơi vào hai cực: phủ nhận tính chất nghiêm trọng của sự kiện, hoặcContinue reading “Ba Tư: Liên minh và loại bỏ”

Cái giá vô hình của nông nghiệp

Bền vững là lĩnh vực liên ngành, đòi hỏi tư duy hệ thống. Sau những con số xuất khẩu kỷ lục là câu hỏi bỏ ngỏ đối với hướng đi bền vững của ngành nông nghiệp. Trong những năm gần đây, nông sản Việt Nam, đặc biệt là dừa, cà phê, hồ tiêu đã trởContinue reading “Cái giá vô hình của nông nghiệp”

Chân thành cảm ơn quý độc giả

Sáng nay, tôi được cập nhật tin vui là bài báo có tựa đề “Tuyên bố net-zero: Khoảng trống lớn về cơ sở khoa học”, xuất bản trên Nông Thôn Việt từ tháng 8 năm ngoái, nhưng hiện vẫn đứng TOP1 trong danh mục được đọc nhiều nhất. Điều này cho thấy chủ đề khôngContinue reading “Chân thành cảm ơn quý độc giả”

Chủ quyền xanh

Góc nhìn chuyển đổi công bằng nhằm đảm bảo rằng sự chuyển đổi sang nền kinh tế xanh không gây tổn hại cho các nhóm dễ bị tổn thương. Khi biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, các chương trình chuyển đổi xanh đã trở thành tâm điểm trong các cuộc tranh luận quốcContinue reading “Chủ quyền xanh”

Friedman, ESG và ngộ nhận về trách nhiệm của doanh nghiệp

Hệ quả của việc nhầm lẫn giữa logic kinh tế và ngôn ngữ truyền thông là sự trỗi dậy của hiện tượng “sơn phết bền vững”. Năm 1970, Milton Friedman đã châm ngòi cho một cuộc tranh luận kéo dài hơn nửa thế kỷ khi tuyên bố trên New York Times Magazine rằng trách nhiệmContinue reading “Friedman, ESG và ngộ nhận về trách nhiệm của doanh nghiệp”

ESG chỉ là một lăng kính hẹp trong bức tranh bền vững tổng thể

Mấy ngày qua, trên nền tảng chuyên nghiệp LinkedIn tràn ngập các bài viết của chuyên gia quốc tế bàn về sự khác biệt giữa sustainability, corporate sustainability, CSR và ESG. Điểm chung trong các lập luận này khá rõ: phần lớn doanh nghiệp tuyên bố theo đuổi “phát triển bền vững”; nhưng trong thựcContinue reading “ESG chỉ là một lăng kính hẹp trong bức tranh bền vững tổng thể”

Thực sự bài “Trí tuệ nhân tạo đã đạt mức con người chưa?” trên Nature nói gì?

Điểm đầu tiên và quan trọng cần nhấn mạnh là: một tỷ lệ lớn các nhà nghiên cứu AI (khoảng 76%) vẫn không đồng thuận với việc coi các hệ thống hiện tại đã đạt AGI. Sự bất đồng khoa học này không bị che giấu, mà được chính các tác giả thừa nhận ngayContinue reading “Thực sự bài “Trí tuệ nhân tạo đã đạt mức con người chưa?” trên Nature nói gì?”