Định mở máy lên làm chút việc, nhưng câu chuyện về cô Đinh Thị Kim Phấn khiến tôi không thể cầm lòng. Cô không chỉ là một nhà giáo; cô là chứng nhân của những giấc mơ mong manh, là người gieo từng nét chữ vào thế giới của những tâm hồn nhỏ bé đang đứng giữa ranh giới sự sống và cái chết. Hơn 15 năm kiên trì với lớp học ‘Hoa Hướng Dương’ tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cô đã biến những trang vở sơ sài thành nơi lưu giữ nhân cách và ước mơ; giúp các em biết viết tên mình, để được thừa nhận như những con người trọn vẹn giữa muôn vàn đớn đau của bệnh tật.
Nếu đặt câu chuyện ấy trong khung khổ các Mục tiêu Phát triển Bền vững, đóng góp của cô Phấn lặng lẽ nhưng sâu sắc hơn rất nhiều chương trình mang danh “bền vững”. Đó là hiện thân sống động của SDG 4 – giáo dục chất lượng, khi quyền được học không bị tước bỏ bởi bệnh tật hay hoàn cảnh; đồng thời là SDG 3 – sức khỏe và hạnh phúc, khi tri thức trở thành một liệu pháp tinh thần, giúp các em bám víu vào đời sống bằng ý nghĩa và hy vọng. Xa hơn nữa, lớp học nhỏ ấy còn chạm đến SDG 10 – giảm bất bình đẳng, khi những đứa trẻ yếu thế nhất vẫn được tiếp cận tri thức như một quyền căn bản, chứ không phải một ân huệ ban phát.
Hơn cả kiến thức, cô Phấn trao cho các em sự bình yên và cảm giác được sống. Nhìn những cuốn vở, những bức ảnh được cô gìn giữ như kho báu ký ức, tôi cảm nhận một trái tim không chỉ yêu nghề mà còn yêu cuộc đời; dẫu phải đối diện với vô vàn chia ly và mất mát. Cô nhắc chúng ta rằng giá trị lớn nhất của giáo dục không nằm ở thành tích hay chứng chỉ, mà ở việc giúp một con người nhận ra mình là ai, ngay cả khi hành trình sống vô cùng ngắn ngủi.
Đọc câu chuyện của cô giáo Phấn, tôi chợt thấy sự cống hiến của mình nhỏ bé dường nào. Có lẽ chính từ những lớp học như thế, người ta mới thấy rõ xã hội ngoài kia đang thiếu điều gì. Xã hội vẫn vận hành dựa trên so sánh, ganh đua, thậm chí cả những cơ chế phân tầng và loại trừ được ngụy trang như “động lực tăng trưởng”. Nhiều người tiêu thụ không phải để đáp ứng nhu cầu thiết thực, mà để khẳng định vị thế, để tránh bị đẩy xuống những nấc thang xã hội thấp hơn, dù phải đánh đổi bằng nợ nần và sự lệ thuộc ngày càng sâu vào các quan hệ lao động bất cân xứng.
Kiểu tăng trưởng dựa trên bất an xã hội ấy không chỉ tạo ra bất bình đẳng, mà còn làm xói mòn hạnh phúc và phúc lợi chung. Khi vị trí tương đối quan trọng hơn chất lượng sống thực, hệ thống kinh tế sẽ phân bổ nguồn lực theo hướng méo mó; củng cố đặc quyền cho một nhóm trong khi đẩy những nhóm khác vào trạng thái dễ tổn thương kéo dài. Trong bối cảnh “socialwashing” ngày càng phổ biến, những khẩu hiệu phát triển bền vững được trình diễn rầm rộ lại càng trở nên rỗng tuếch.
Chính vì vậy, lớp học Hoa Hướng Dương của cô Phấn là một đối trọng thầm lặng nhưng mạnh mẽ. Nó cho thấy phát triển bền vững không nhất thiết bắt đầu từ chiến lược hoành tráng hay báo cáo bóng bẩy; đôi khi, nó khởi đi từ một căn phòng nhỏ, vài cuốn vở, và một người giáo viên tin rằng mỗi con người, dù yếu ớt đến đâu, cũng xứng đáng được học, được sống và được tôn trọng. Và có lẽ, với những đứa trẻ ấy, cô Phấn không chỉ là cô giáo; cô là bằng chứng rằng cuộc đời này dù nhiều ngang trái, vẫn còn những người tốt vì tha nhân không màng danh lợi.
Với tất cả lòng kính trọng dành cho cô.
Phạm Việt Anh
A reflection, Econowhere.
Bài giới thiệu về cô Phấn trên WeChoice: https://wechoice.vn/chi-tiet-de-cu/nhan-vat-truyen-cam-hung-1/co-giao-dinh-thi-kim-phan-90.htm
econowhere 