Các loài đến và đi

Sự sống, xét từ góc nhìn sinh thái học, không chỉ là khả năng tái sinh hay duy trì nòi giống; mà cốt lõi hơn là năng lực tự sinh, tự tổ chức, tự kiến tạo và tự thích nghi để trở thành một dạng tồn tại độc đáo, có ý nghĩa trong hệ thống mà nó thuộc về. Chính ở đây, sự sống không còn là một đối tượng bị quan sát, mà là một tiến trình luôn vận động, vượt ra ngoài mọi khuôn mẫu cố định của tư duy con người.

Một nghiên cứu mới công bố trên Nature Ecology & Evolution cho thấy các nhà khoa học đã phát hiện và ghi nhận mức độ đa dạng sinh học đáy biển sâu vượt xa hiểu biết trước đây, bao gồm nhiều loài chưa từng được mô tả, ở độ sâu hơn 4.000 mét trong các hệ sinh thái biển sâu chịu điều kiện cực đoan (Stewart et al. 2025). Giữa bóng tối vĩnh cửu, áp suất khắc nghiệt và nồng độ CO₂ hòa tan cao, sự sống vẫn âm thầm thích nghi và phát triển theo những cách vượt ngoài mọi hình dung quen thuộc. Phát hiện này không chỉ mở rộng tri thức sinh học, mà còn nhắc nhở về giới hạn căn bản của hiểu biết con người.

Tự nhiên luôn vận động. Cá sấu từng bơi ở Bắc Cực; tuyết từng rơi giữa mùa hè ở sa mạc Sahara. Những điều tưởng như nghịch lý ấy không nhằm gây kinh ngạc, mà để buộc ta điều chỉnh lại các giả định nền tảng của chính mình. Các hệ sinh thái không mất đi hay tiến hóa theo một đường thẳng; chúng liên tục biến đổi, tái cấu trúc và tự tìm lại trạng thái cân bằng trong những điều kiện mới.

Nếu kiến thức của ta là một hòn đảo, thì điều chưa biết vẫn là cả đại dương bao la. Khoa học, vì thế, không phải là hành trình đi tìm sự toàn tri, mà là một thực hành của sự khiêm tốn; nơi mỗi khám phá mới đồng thời mở ra thêm những câu hỏi chưa có lời đáp.

Phạm Việt Anh

Nguồn tham khảo

Stewart, Eva C. D., Helena Wiklund, Lenka Neal, Guadalupe Bribiesca-Contreras, Regan Drennan, Corie M. B. Boolukos, Lucas D. King, Muriel Rabone, Georgina Valls Domedel, Amanda Serpell-Stevens, Maria B. Arias, Thomas G. Dahlgren, Tammy Horton, and Adrian G. Glover. 2025. “Impacts of an Industrial Deep-Sea Mining Trial on Macrofaunal Biodiversity.” Nature Ecology & Evolution (December). https://doi.org/10.1038/s41559-025-02911-4